Konu Eksiği Nasıl Kapatılır?
Birikmiş konu eksiklerini tespit etmek, önceliklendirmek ve kalıcı olarak kapatmak için izlenebilecek pratik bir yöntem.
Hazırlık sürecinde en çok tekrarlanan cümlelerden biri şudur: "Eksiğim çok, nereden başlayacağımı bilmiyorum." Bu cümle bir yetersizlik göstergesi değil; yalnızca eksiklerin listelenmemiş olduğunun göstergesidir.
Listelenmemiş bir eksik, olduğundan büyük görünür. Bu yazıda eksikleri görünür hâle getirmek, sıraya koymak ve kalıcı olarak kapatmak için izlenebilecek bir yöntem var.
Önce eksiği tanımlayın
"Matematiğim kötü" bir eksik tanımı değildir; üzerine plan kurulamaz. Kullanılabilir bir tanım konu düzeyinde olur: "üslü sayılarda köklü ifadelere geçişte takılıyorum" gibi.
Eksiği bu düzeyde tanımlamanın en pratik yolu, ders bazında konu başlıklarını çıkarıp her birine üç işaretten birini koymaktır:
- Tamam: soruyu görünce ne yapacağımı biliyorum.
- Yarım: konuyu hatırlıyorum ama soruda takılıyorum.
- Yok: konuyu hiç çalışmadım ya da tamamen unuttum.
Bu liste bir kez çıkarıldığında, belirsiz bir kaygı yerine üzerinde çalışılabilir somut bir tablo elde edersiniz.
Sırayı doğru kurun
Bütün eksikler eşit önemde değildir. Sıralama yaparken üç ölçüt işe yarar:
- Birikimlilik: sonraki konuların üzerine kurulduğu konular önce gelir. Üslü sayılar eksikken logaritmaya geçmenin anlamı yoktur.
- Sınavdaki ağırlık: sık çıkan konular, nadir çıkanlardan önce gelir.
- Kapanma süresi: kısa sürede kapanacak eksikler listeden erken düşer ve ilerleme hissi verir.
İlk ölçüt en önemlisidir. Birikimli derslerde alt basamak eksikken üst basamağa çalışmak, harcanan zamanın büyük kısmını boşa çıkarır.
"Yarım" olanlarla başlayın
Sezgisel olarak hiç bilinmeyen konulardan başlamak doğru gibi görünür. Oysa pratikte "yarım" işaretli konular çok daha hızlı kapanır ve daha çabuk net kazandırır.
Bu konularda temel zaten vardır; eksik olan genellikle birkaç soru tipi ya da bir ara adımdır. Bir iki saatlik çalışmayla kapanan bir konu, listeyi hızla kısaltır ve devam etme isteğini artırır.
Bir konuyu kapatmak ne demek?
Konu anlatımını okumak veya videoyu izlemek konuyu kapatmaz; yalnızca tanıdık hâle getirir. Bir konunun gerçekten kapandığını anlamanın tek yolu vardır: o konudan karışık soruları tek başınıza çözebilmek.
İşe yarayan üç adımlı bir akış şudur:
- Konuyu çalışın, ardından kapalı kitapla kısa bir not çıkarın.
- Aynı gün kolay sorularla başlayın; mantığı oturtun.
- Birkaç gün sonra aynı konudan karışık sorulara dönün.
Üçüncü adım atlandığında konu kısa sürede yeniden açılır. Bilginin kalıcı olması için gereken tekrar yöntemlerini etkili tekrar yöntemleri yazımızda topladık.
Yeni konu ile eksik kapatmayı dengeleyin
Yalnızca eksik kapatmaya odaklanmak, güncel müfredattan geri kalmaya yol açar. Yalnızca yeni konu işlemek ise eksik listesini büyütür.
Uygulanabilir bir denge şudur: haftanın bir gününü tamamen eksik kapatmaya ayırın, kalan günlerde güncel konuları takip edin. Böylece liste her hafta bir miktar kısalır ve müfredat da aksamaz.
Bir eksik ne kadar sürede kapanır?
Bu sorunun tek cevabı yok, ama beklentiyi doğru kurmak listeyi bırakmamak için önemli. Kabaca üç kategori vardır:
- Yarım bilinen konular: genellikle bir-iki çalışma seansında kapanır. Eksik olan bilgi değil, birkaç soru tipidir.
- Hiç çalışılmamış tek konular: konu anlatımı, soru çözümü ve birkaç gün sonraki tekrar ile bir hafta içinde oturur.
- Birbirine bağlı konu zincirleri: üslü sayılar → köklü ifadeler → logaritma gibi. Bunlar tek tek değil sırayla çalışılmalı ve birkaç hafta sürebilir.
Üçüncü kategoriyi tek bir madde olarak listelemek moral bozar. Zinciri alt basamaklara bölüp her birini ayrı madde yapmak, ilerlemeyi görünür kılar.
Eksikleri tek bir yerde tutun
Eksik listesi defterin farklı sayfalarına dağıldığında takip edilemez hâle gelir. Tek bir liste tutun ve çalışma masanızda görünür bir yerde bulundurun.
Kapanan maddenin üzerini çizmek küçük bir hareket gibi görünür ama ilerlemeyi somut kılar. İki ay sonra listeye baktığınızda ne kadar yol aldığınızı görürsünüz.
Eksik kapatırken sık yapılan iki hata
- Listeyi çıkarıp uygulamaya geçmemek. Liste kendi başına ilerleme sağlamaz; haftada kaç madde kapatılacağı baştan belirlenmezse liste yalnızca kaygı kaynağına dönüşür.
- Kapanan konuyu bir daha hiç açmamak. Kapatılan bir eksik, birkaç hafta sonra tekrar edilmezse yeniden açılır. Listeden düşen maddeleri ayrı bir "tekrar edilecekler" başlığına taşımak bunu önler.
İkinci madde özellikle uzun hazırlık süreçlerinde belirleyicidir. Şubat ayında kapatılan bir konu, hiç dönülmezse Haziran'da yeniden eksik hâline gelir.
Takıldığınız yeri biriktirmeyin
Eksiklerin büyümesinin en yaygın sebebi, anlaşılmayan bir konunun sorulmadan bırakılmasıdır. Aynı gün sorulan bir soru beş dakika alırken, iki hafta sonra aynı eksiği kapatmak çok daha uzun sürer.
Bu yüzden gün içinde takıldığınız yerleri kısa bir listeye not edin ve düzenli olarak sorun. Etüdün tam olarak ne işe yaradığını etüt nedir yazımızda anlattık.
Yalnız yapmak zorunda değilsiniz
Eksik listesi çıkarmak, sıralamak ve kapatma planı kurmak ilk kez yapılıyorsa zaman alır. Bu noktada dışarıdan bir değerlendirme, hangi konunun gerçekten öncelikli olduğunu görmeyi kolaylaştırır.
Genç Kalem'de bireysel akademik destek tam olarak bunun üzerine kuruludur: eksiğin nerede olduğunu belirlemek ve çalışmayı yalnızca oraya odaklamak. Ayrıntılar için bireysel akademik destek sayfamıza bakabilirsiniz.
