Verimli Ders Çalışma Programı Nasıl Hazırlanır?
Gerçekçi ve sürdürülebilir bir ders çalışma programı hazırlarken dikkat edilmesi gereken temel noktaları öğrenin.
Ders çalışma programı, çoğu öğrencinin en az bir kez hazırladığı ama çok azının uzun süre uygulayabildiği bir şeydir. Bunun sebebi genellikle disiplin eksikliği değil, programın baştan yanlış kurulmuş olmasıdır. Bir hafta boyunca her günü sabahtan gece yarısına kadar dolduran bir plan, ilk aksamada çöker ve geriye yalnızca “yine yapamadım” hissi kalır.
İyi bir program, size ne kadar çok çalışacağınızı değil, ne zaman neyi çalışacağınızı söyler. Aşağıda, uygulanabilir bir program hazırlarken adım adım nelere dikkat etmeniz gerektiğini bulacaksınız.
1. Önce mevcut durumunuzu görün
Program hazırlamadan önce bir hafta boyunca gerçekte ne kadar çalıştığınızı not edin. Tahmin etmeyin, yazın. Çoğu öğrenci günde 5 saat çalıştığını düşünür; kayıt tutunca bu sürenin 2 saate yakın olduğunu görür. Bu bir başarısızlık göstergesi değil, planınızı kuracağınız gerçek zemindir.
Aynı hafta içinde okul, servis, yemek, ev işleri ve dinlenme için ayırdığınız zamanı da çıkarın. Geriye kalan saat, gerçekten kullanabileceğiniz zamandır. Program bu saatin üzerine kurulmalıdır.
2. Günlük hedefi süre değil, iş olarak belirleyin
“Bugün 4 saat matematik çalışacağım” cümlesi kulağa iyi gelir ama ölçülebilir değildir. Masada 4 saat oturup 20 soru çözmek de mümkündür, 120 soru çözmek de. Bunun yerine hedefi işe bağlayın:
- Türev konusunun ilk iki alt başlığını bitirmek
- Paragraf sorusundan 40 tane çözmek ve yanlışları not etmek
- Geçen hafta işlenen fizik konusunun tekrarını yapmak
İşe bağlı hedeflerin iki avantajı vardır: günün sonunda ne yaptığınızı net olarak görürsünüz ve iyi bir günde hedefi erken bitirip kendinize zaman kazanırsınız.
3. Dersleri önceliklendirin
Bütün derslere eşit zaman ayırmak adil görünür ama verimli değildir. Öncelik sırasını belirlerken üç soruyu sorun:
- Hangi ders hedefim için daha belirleyici?
- Hangi derste eksiğim daha fazla?
- Hangi ders zamanla kapanabilir, hangisi birikimli ilerliyor?
Matematik, fizik gibi birikimli ilerleyen derslerde bir konuyu atlamak sonraki konuları da zorlaştırır. Bu tür dersleri programın yoğun olmayan, zihninizin daha açık olduğu saatlerine yerleştirin. Ezber ağırlıklı dersler günün daha yorgun saatlerine bırakılabilir.
4. Çalışma sürelerini bloklara bölün
Kesintisiz üç saat çalışmak çoğu insan için mümkün değildir. Dikkat süresi kişiden kişiye değişir; ortalama olarak 40–50 dakikalık bloklar iyi çalışır. Bir bloğun sonunda 10 dakika ara verin.
Blok uzunluğunu kendinize göre ayarlayın. Uzun süredir düzenli çalışmıyorsanız 25 dakikayla başlayıp zamanla artırmak, 60 dakikada başlayıp ikinci günde pes etmekten daha iyidir.
5. Molayı da planlayın
Mola, programın boşluğu değil parçasıdır. Planlanmamış molalar genelde 10 dakika olarak başlar, 45 dakika sürer. Molayı önceden belirlemek bunu engeller.
- Ara verdiğinizde masadan kalkın, kısa bir yürüyüş yapın veya su için.
- Molada telefona bakacaksanız süreyi önceden belirleyin ve alarm kurun.
- Üç dört bloğun ardından daha uzun (30–45 dakika) bir ara verin.
6. Tekrar için sabit bir zaman ayırın
Programların en sık atlanan kısmı tekrardır. Yeni konu işlemek her zaman daha ilerleme hissi verir; oysa öğrenilen bilginin kalıcı olması tekrara bağlıdır.
Basit bir kural işinizi görür: her gün o gün işlenen konuya 15–20 dakika, hafta sonu ise o haftanın tamamına 1–2 saat tekrar ayırın. Tekrarın nasıl yapılacağı da önemlidir; bu konuda etkili tekrar yöntemleri yazımıza göz atabilirsiniz.
7. Programı sonuna kadar doldurmayın
Bu, listedeki en önemli maddedir. Haftalık planınızın en az beşte birini boş bırakın. Bu boşluk tembellik payı değil, telafi payıdır. Hasta olduğunuz, okulda sınav olduğunuz veya bir gün hiç çalışamadığınız zaman programı çöpe atmak yerine bu boşluğa kaydırırsınız.
8. Haftada bir kez programı değerlendirin
Her hafta sonu 15 dakika ayırıp şu üç soruyu cevaplayın:
- Bu hafta planın ne kadarını uygulayabildim?
- Hangi maddeler sürekli aksıyor ve neden?
- Gelecek hafta neyi değiştirmeliyim?
Sürekli aksayan bir madde varsa sorun sizde değil, planın o kısmındadır. Örneğin sabah 06.00 çalışması üç haftadır hiç olmuyorsa, o saati programdan çıkarıp akşama taşımak en doğru karardır. Program değişmez bir metin değil, kullandıkça düzelttiğiniz bir araçtır.
Örnek bir gün nasıl görünür?
Okul sonrası 4 saat kullanılabilir zamanı olan bir öğrenci için sade bir akış şöyle olabilir:
- 17.00–17.45 — Matematik konu çalışması (yeni konu)
- 17.45–18.00 — Ara
- 18.00–18.45 — Matematik soru çözümü
- 19.00–20.00 — Yemek ve uzun ara
- 20.00–20.45 — Türkçe paragraf çözümü
- 20.45–21.00 — Ara
- 21.00–21.30 — Günün konularının kısa tekrarı ve yarının planı
Bu akış 4 saatlik bir dilime yaklaşık 2 saat 45 dakika net çalışma yerleştirir. Kalan süre ara, yemek ve toparlanmadır. Gerçekçi olan da budur.
Son olarak
Verimli bir program hazırlamak tek seferlik bir iş değildir. İlk hafta kurarsınız, ikinci hafta düzeltirsiniz, üçüncü hafta oturur. Bu süreçte kendinize karşı adil olun: eksik kalan bir gün, planın tamamının başarısız olduğu anlamına gelmez.
Kendi programınızı oluştururken yönlendirmeye ihtiyaç duyarsanız, eğitim programlarımız hakkında bilgi alabilir veya doğrudan bize ulaşabilirsiniz.
